İnsani Yardım Sayı 33 İnsani Yardım'ın anlam kazandığı belde: Afganistan | İnsani Yardım'ın anlam kazandığı belde: Afganistan |
|
|
|
| Yazar Faruk Çakır, Umut Yavuz | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 Kuzeyde Türkmenistan, Özbekistan ve Tacikistan, kuzey doğuda Doğu Türkistan, doğu ve güneyde Pakistan, batıda da İran’la çevrili Afganistan İslam Cumhuriyeti, bir ön Asya ülkesidir.Yaklaşık 25 milyon nüfusu olan Afganistan, etnik ve dinsel yapı açısından çok zengin bir atmosfere sahiptir. Öyle ki ülke nüfusunun sadece %42’sini Afganlar (Peştunlar) oluştururken, %24’ünü Tacikler, %12,5’ini Türkler, %8’ini Moğolca konuşan Hazarlar, %4,2’sini Farisiler (İranlılar), %3,4’ünü Aymaklar, %1,7’sini Beluciler ve bunların dışında kalan kesimi de Paşayiler, Kızılbaşlar, Nuristanlılar, Brahuiler, Hintliler ve Ariler gibi kesimler oluşturmaktadır. Etnik bakımdan böylesine zengin bir çeşitliliğin görüldüğü Afganistan’da, Peştuca ve Tacikçe resmi dildir. Nüfusun yarıdan çoğu Peştuca, dörtte bire yakın kısmı da Tacikçe konuşur. Afganistan’ın resmi dini İslam ve halkın %99’u Müslüman’dır. Müslümanların yanı sıra az sayıda Hindu, Sih ve Yahudi yaşamaktadır. Yoğun kırsal nüfus Halkın sadece %16’sının şehirlerde yaşadığı Afganistan’ı bir köy toplumu olarak nitelemek yanlış olmaz. Yani diğer az gelişmiş ülkelerde olduğu gibi Afganistan’da da ülke gelirinin yarısından fazlası tarım ve hayvancılıktan elde edilmektedir. Ekonominin büyük ölçüde tarıma bağlı olduğu ülkede yüzölçümünün %12’sini oluşturan ekilebilir arazinin sadece yarısı sulanmakta, bu arazilerde daha çok tahıl, sebze, meyve ve pamuk yetiştirilmektedir. Ülke nüfusunun yaklaşık beşte birini oluşturan göçebe ve yarı göçebe kitleler ise genellikle hayvancılıkla uğraşmaktadırlar. Demir, çinko, kurşun, petrol, berilyum ve yakut gibi çeşitli yeraltı kaynaklarına sahip olduğu bilinen Afganistan, bu kaynakları yeterince işletememektedir. Hindukuş Dağları’nın kuzey yamaçlarında kömür üretimi yapılmakta, kuzey Afganistan’da doğal gaz üretilmekte, orman ürünlerinden önemli oranda yararlanılmakta, dış desteklerle kurulan bazı sanayi tesislerinde üretim yapılmakta ancak bu faaliyetler genel refah seviyesini artıracak düzeye ulaşmamaktadır. Yoksulluk ve imkansızlık iç içe Afganistan’da gelişimin önündeki en önemli engellerden biri de coğrafi özelliklerinden kaynaklanan ulaşım problemidir. Arazinin dağlık olması bu ülkede demiryolu ağı kurulmasını zorlaştırmaktadır. Bu yüzden ulaşımda daha çok karayolları kullanılmaktadır. Afganistan’da ortalama 257 kişiye bir motorlu ulaşım aracı düşmektedir ki, bu rakam dünya ortalamasının oldukça altındadır. Afganistan’ın sosyal ve kültürel dokusunu vuran yoksulluk, doğal olarak eğitime de yansımıştır. Ülkede 560 ilkokul, 820 genel ve 35 meslek okulu olmak üzere 855 ortaöğretim kurumu bulunmaktadır. İlkokul çağındaki çocukların sadece %20’si eğitimden yararlanabilmektedir. Ülkede beş adet yüksek öğretim kurumu mevcuttur. Okuma yazma bilenlerin oranı ise sadece %30’dur. Kırsal alanda eğitim çoğunlukla cami ve medreselerle tasavvufi tarikatların açtığı tekkelerde yürütülür. Bunların bazıları devlet denetiminde bazıları ise bağımsızdır. Kanıksanmış sağlık problemleri Eğitimin yanında ülkede sağlık da ciddi bir sorundur. İstatistiklere göre Afganistan’da 70 hastane, 3000 doktor, 300 diş doktoru ve 2200 hemşire hizmet vermektedir. Ortalama 7000 kişiye bir doktor düşmektedir. Devletin sınırlı imkanlar sunduğu sağlık alanında, uluslararası insani yardım kuruluşları ve bazı yerel mücahit grupları da sağlık ve tedavi hizmeti sunmaktadır. İnsani durumun arkasında siyasi krizler yatıyor Afganistan, 1978 yılında ülkedeki İslami grupların Sovyet destekli Afgan Hükümeti’ne karşı başlattıkları savaştan bu yana neredeyse aralıksız savaş atmosferinde bulunan bir ülke. Bu sebeple savaşlar ve savaşların yol açtığı dram Afgan halkının her bireyinde derin izler bırakmış. İnsanlar gerek psikolojik açıdan gerekse maddi yönden büyük bir yılgınlık içinde. 1992’den beri iç savaşla boğuşan Afganistan’da, 1996 yılında Taliban’ın doğuşu iç savaşı farklı bir mecraya kaydırdı. Ülke uzun yıllar Taliban’a karşı örgütlenen Kuzey İttifakı ile Taliban arasında yaşanan çatışmalar ve bu çatışmaların Afgan halkı üzerindeki etkileri nedeniyle dünya kamuoyunun ilgisini çekti. Tam bu çatışmalar kanıksanmaya başlamışken, 11 Eylül’ü bahane eden ABD’nin Afganistan’a girmesi ülkeyi tekrar dünya gündemine taşıdı. ABD müdahalesinin hedefi haline gelen Taliban İslam dünyası tarafından sahiplenilirken, Kuzey İttifakı Taliban’a karşı ABD ile işbirliğine girdi. Nitekim, Taliban yönetiminin Kabil’i terk etmesi ve Kuzey İttifakı’nın bu şehri alması ABD’nin Afganistan’da kontrolü ele geçirmesi olarak değerlendirildi. Siyasi istikrarsızlık sivilleri etkiliyor  Şüphesiz yaşanan siyasi kargaşadan en çok etkilenen Afgan halkı. Savaşın neden olduğu hasarın boyutlarını görebilmek için dağlara çıkıp Kabil’e şöyle bir bakmak yeterli. Kabil’i çevreleyen dağlar, yaşanan iç göç sebebiyle gecekondu mahalleleriyle dolmuş. Savaş döneminden kalmış mayınların bir kısmı imha edilebilirken, “şüpheli” bölgeler de kırmızı boya ile işaretlenmiş durumda. Daha sinsi tehlikeler de mevcut: Kabil ve diğer yerlerde yakın zamanda meydana gelen “intihar saldırıları”, Amerikan işgali ve Karzai Hükümeti’ne rağmen ülkede şiddetin devam ettiğini gösteren en önemli gösterge. Mültecilik bir Afgan gerçeği Diğer yandan, 30 yıllık savaş ve iç çatışmalar sebebiyle ülke dışında mülteci konumunda bulunan yüz binlerce Afganlının geri dönüşleri ülkede istikrarsızlık oluşturuyor. 1,5 ile 2,5 milyon arasında nüfusu olduğu tahmin edilen Kabil’de mülteciler nedeniyle nüfus hızla artıyor. Halen Pakistan ve İran’da beş milyonu aşkın mültecinin bulunduğu bildiriliyor. Sağlıklı bir sayım yapılmadığı için net rakamlar bilinmemekle birlikte geri dönüş programları çerçevesinde birçok mülteci ülkesine geri dönmekte. Geri dönenlerin karşılaştığı en büyük problem ise barınacak bir yer bulamamaları. Zira çoğunun evleri ya yok olmuş ya da başkalarınca mesken edinilmiş. Dönenleri bekleyen diğer problemler ise iş bulma sorunu, yiyecek ve temiz su temini. Nitekim, kanalizasyonun su kanallarına boşaltılması nedeniyle kuyuların kirlendiği ülkede, su sıkıntısı, kirlilik ve çöp yığınları kolera ve dizanteri tehlikesini artırıyor. Yeterli altyapının olmadığı başkent Kabil’de, birçok yerde sular kuyu suları ile temin edilmekte. Ülkede şark çıbanı ise salgın olarak görülüyor.  Afganistan’da tamamlanan ve devam eden İHH projeleri
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| < Önceki | Sonraki > |
|---|
35. Sayı
-
Azerbaycan'ın başkenti Bakü’de bulunan Çeçen mültecilere yönelik düzenli yardımlarına devam eden İHH İnsan...
-
SEMİNERLER: 12.06.2008, Avcılar/İstanbul Avcılar’da İlim Kültür ve Hizmet Vakfı,...
-
Kamboçya’da temel dini eserlerin tercümesi ve basımı Amacı: Kamboçya’da 1975 yılında askeri bir darbe ile ik...
-
Bu yıl yağmurların geç başlamasıyla ekinlerin büyük zarar gördüğü ve kuraklık sebebiyle birçok insanın hayatını...
-
İHH İnsani Yardım Vakfı, Orta Asya’da mültecilerin yoğun olarak bulunduğu Pakistan’da insani yardım faaliyetlerine devam ediyor. Mans...
-
Sponsor Aile projemize ilgi büyük İHH İnsani Yardım Vakfı’nın, dünyadaki mağdur yetimlere kucak açmayı hedef ed...
-
İHH yıllardır süren iç karışıklıklardan dolayı dört milyon Sudanlının insani yardıma muhtaç durumda yaşadığı ve ha...
